Μια ιστορική σελίδα για την ελληνική επιστημονική κοινότητα φαίνεται πως ετοιμάζεται να γραφτεί τα επόμενα χρόνια, καθώς βρίσκεται σε εξέλιξη ο σχεδιασμός για την πρώτη συμμετοχή Έλληνα αστροναύτη σε αποστολή στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS). Πρόκειται για ένα εγχείρημα με ιδιαίτερη σημασία, καθώς για πρώτη φορά η Ελλάδα αποκτά ενεργό ρόλο σε μία διαστημική αποστολή αυτού του επιπέδου, ενισχύοντας τη θέση της στον ευρωπαϊκό και διεθνή χάρτη της διαστημικής έρευνας. Οι εξελίξεις βρέθηκαν στο επίκεντρο σύσκεψης που πραγματοποιήθηκε στο Μέγαρο Μαξίμου υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, με αντικείμενο την προετοιμασία της αποστολής και τις προοπτικές που ανοίγονται για τη χώρα.
Ο Αδριανός Γολέμης στο επίκεντρο της αποστολής
Κεντρικό πρόσωπο του σχεδιασμού είναι ο Αδριανός Γολέμης, γιατρός διαστημικών αποστολών και εκπαιδευόμενος αστροναύτης του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA). Η ένταξή του στο πρόγραμμα εκπαίδευσης αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για την ελληνική συμμετοχή στις μελλοντικές διαστημικές αποστολές και δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε η χώρα να αποκτήσει, για πρώτη φορά, εκπρόσωπο σε πλήρωμα του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η εκτόξευση αναμένεται να πραγματοποιηθεί μέσα στα επόμενα δύο χρόνια, ενώ η διάρκεια της αποστολής υπολογίζεται ότι θα φτάσει έως και τις τρεις εβδομάδες.
Η συμμετοχή της Ελλάδας στον ISS δεν αποτελεί μια μεμονωμένη πρωτοβουλία, αλλά εντάσσεται στο ευρύτερο σχέδιο της νέας Εθνικής Στρατηγικής Διαστήματος, η οποία έχει ορίζοντα υλοποίησης έως το 2035. Βασικός στόχος είναι η αξιοποίηση της διαστημικής τεχνολογίας προς όφελος της έρευνας, της καινοτομίας και της οικονομικής ανάπτυξης, δημιουργώντας νέες δυνατότητες για πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα και ελληνικές επιχειρήσεις. Η αποστολή θεωρείται ότι θα λειτουργήσει ως καταλύτης για την περαιτέρω ανάπτυξη του ελληνικού οικοσυστήματος υψηλής τεχνολογίας.
Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, ο Έλληνας αστροναύτης θα αναλάβει την υλοποίηση επιστημονικών πειραμάτων αλλά και τεχνολογικών δοκιμών που έχουν σχεδιαστεί από ελληνικές ερευνητικές ομάδες. Δεκάδες πανεπιστήμια, επιστημονικοί φορείς και ερευνητικά εργαστήρια έχουν ήδη καταθέσει προτάσεις, με στόχο να αξιοποιήσουν τις μοναδικές συνθήκες μικροβαρύτητας για την ανάπτυξη νέας γνώσης. Παράλληλα, ελληνικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον χώρο της τεχνολογίας θα έχουν τη δυνατότητα να δοκιμάσουν καινοτόμες εφαρμογές και εξοπλισμό σε πραγματικές διαστημικές συνθήκες, αποκτώντας πολύτιμα δεδομένα που δύσκολα μπορούν να συλλεχθούν στη Γη. Τα αποτελέσματα των πειραμάτων αναμένεται να αξιοποιηθούν τόσο στην επιστημονική έρευνα όσο και στην ανάπτυξη νέων προϊόντων και υπηρεσιών.
Η συγκεκριμένη αποστολή εκτιμάται ότι θα ενισχύσει σημαντικά τη διεθνή παρουσία της ελληνικής επιστήμης. Η συνεργασία με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος αλλά και με διεθνείς ερευνητικούς οργανισμούς δημιουργεί προοπτικές για συμμετοχή της Ελλάδας σε νέα κοινά προγράμματα, ενώ ανοίγει τον δρόμο για ακόμη μεγαλύτερη αξιοποίηση της ελληνικής τεχνογνωσίας. Παράλληλα, η χώρα αποκτά την ευκαιρία να αναδείξει ερευνητικές ομάδες που μέχρι σήμερα δραστηριοποιούνταν κυρίως σε ακαδημαϊκό επίπεδο, δίνοντάς τους πρόσβαση σε ένα διεθνές περιβάλλον υψηλής εξειδίκευσης.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην εκπαιδευτική διάσταση του εγχειρήματος. Η πρώτη ελληνική αποστολή στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό αναμένεται να συνοδευτεί από σειρά δράσεων που θα στοχεύουν στην εξοικείωση των μαθητών με τις φυσικές επιστήμες, την τεχνολογία και τη μηχανική. Στο τραπέζι βρίσκονται ήδη προτάσεις για πανελλήνιους μαθητικούς διαγωνισμούς STEM, προγράμματα κατασκευής μικρών δορυφόρων, αλλά και διαδραστικές δράσεις που θα επιτρέπουν σε μαθητές να επικοινωνούν με τους αστροναύτες κατά τη διάρκεια της αποστολής. Στόχος είναι η καλλιέργεια ενδιαφέροντος για τα επαγγέλματα του μέλλοντος και η ενίσχυση της συμμετοχής των νέων σε επιστημονικούς κλάδους υψηλής εξειδίκευσης.
Κατά τη διάρκεια της κυβερνητικής σύσκεψης παρουσιάστηκε η πορεία υλοποίησης του σχεδιασμού, ενώ συζητήθηκαν τα επόμενα βήματα που απαιτούνται μέχρι την ολοκλήρωση της προετοιμασίας. Στη συνάντηση συμμετείχαν, εκτός από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου, ο γενικός γραμματέας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων Κωνσταντίνος Καράντζαλος, καθώς και ο Αδριανός Γολέμης. Η συζήτηση επικεντρώθηκε τόσο στην επιχειρησιακή προετοιμασία όσο και στις δυνατότητες που δημιουργούνται για την ελληνική έρευνα και την ανάπτυξη νέων συνεργασιών με κορυφαίους διεθνείς οργανισμούς.