Η χρήση του IRIS για τη μεταφορά χρημάτων έχει αυξηθεί σημαντικά, καθώς αποτελεί ένα εύκολο, άμεσο και γρήγορο εργαλείο για μικρές καθημερινές συναλλαγές. Ωστόσο, οι μεταφορές χρημάτων δεν είναι απαλλαγμένες από κανόνες και, ανάλογα με τον λόγο και το ύψος της συναλλαγής, μπορεί να προκύψουν φορολογικές υποχρεώσεις. Τι ισχύει, λοιπόν, για τα χαρτζιλίκια, τις γονικές παροχές και τις δωρεές; Πότε μια μεταφορά χρημάτων δεν επιβαρύνεται φορολογικά και πότε μπορεί να αντιμετωπιστεί ως δωρεά και να φορολογηθεί; Απαντήσεις στα συγκεκριμένα ζητήματα έδωσε η φοροτεχνικός Νίκη Βομπιράκη, μιλώντας στην εκπομπή «Συνδέσεις» του ΕΡΤnews.
Χαρτζιλίκι από γονείς σε παιδιά
Ιδιαίτερη σημασία έχει το ζήτημα των χρημάτων που μεταφέρουν οι γονείς στα παιδιά τους, κυρίως ενόψει και της φοιτητικής περιόδου. Όπως ανέφερε η φοροτεχνικός, επικαλούμενη σχετική οδηγία της ΑΑΔΕ, για το χαρτζιλίκι και τα συνήθη έξοδα διαβίωσης ανηλίκων, αλλά και φοιτητών έως 25 ετών, δεν προβλέπεται συγκεκριμένο χρηματικό πλαφόν. Στην κατηγορία αυτή μπορούν να ενταχθούν δαπάνες που συνδέονται με την καθημερινή ζωή του παιδιού, όπως το ενοίκιο φοιτητικής κατοικίας, τα δίδακτρα, τα βιβλία, οι μετακινήσεις, αλλά και γενικότερα έξοδα που αφορούν τις ανάγκες διαβίωσής του. Για τα ποσά που δίνονται ως χαρτζιλίκι σε ανήλικο ή σε φοιτητή έως 25 ετών δεν απαιτείται, σύμφωνα με όσα εξηγήθηκαν, να δηλωθούν ως δωρεά στο myProperty, ενώ δεν υπάρχει καθορισμένο ανώτατο ποσό για το χαρτζιλίκι. Ωστόσο, ιδιαίτερα χρήσιμο είναι να αναγράφεται σαφής αιτιολογία κατά τη μεταφορά των χρημάτων. Η αιτιολογία μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά σε περίπτωση που στο μέλλον υπάρξει φορολογικός έλεγχος και χρειαστεί να αποδειχθεί για ποιον λόγο πραγματοποιήθηκε η συγκεκριμένη συναλλαγή. «Καλό είναι σε κάθε μεταφορά να βάζουμε μία αιτιολογία και για να τη θυμόμαστε στο μέλλον», ανέφερε χαρακτηριστικά η κ. Βομπιράκη, επισημαίνοντας τη σημασία της σωστής καταγραφής.
Μεταφορές για ακίνητα, αυτοκίνητα και μεγάλες δαπάνες
Διαφορετική αντιμετώπιση υπάρχει όταν τα χρήματα που μεταφέρονται δεν προορίζονται για ένα συνηθισμένο χαρτζιλίκι ή για τις καθημερινές ανάγκες ενός παιδιού, αλλά χρησιμοποιούνται για την απόκτηση περιουσιακού στοιχείου ή για κάποια σημαντική οικονομική δραστηριότητα. Για παράδειγμα, όταν μια χρηματική μεταφορά συνδέεται με αγορά ακινήτου ή αυτοκινήτου, δημιουργία αποταμίευσης ή επένδυσης, ίδρυση επιχείρησης ή αποπληρωμή προσωπικού δανείου, μπορεί να θεωρηθεί ότι υπάρχει επαύξηση της περιουσίας του προσώπου που λαμβάνει τα χρήματα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, όπως εξήγησε η φοροτεχνικός, η συναλλαγή μπορεί να συνδέεται με δωρεά ή γονική παροχή και επομένως απαιτείται διαφορετικός χειρισμός. «Εδώ έχουμε επαύξηση περιουσίας», σημείωσε η κ. Βομπιράκη, εξηγώντας ότι σε τέτοιες περιπτώσεις είναι πιο ασφαλές να ακολουθείται η προβλεπόμενη διαδικασία και να δηλώνεται η δωρεά, ακόμη και όταν τελικά δεν προκύπτει φόρος προς καταβολή. Η διαδικασία αφορά τη μεταφορά των χρημάτων μέσω τραπεζικού λογαριασμού σε λογαριασμό και την υποβολή της σχετικής δήλωσης δωρεάς μέσω της πλατφόρμας myProperty.
Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ και οι φορολογικές κατηγορίες
Καθοριστικό παράγοντα για τη φορολογική αντιμετώπιση μιας χρηματικής δωρεάς αποτελεί ο βαθμός συγγένειας ανάμεσα στο πρόσωπο που δίνει τα χρήματα και σε εκείνο που τα λαμβάνει. Για την πρώτη κατηγορία συγγένειας προβλέπεται αφορολόγητο όριο 800.000 ευρώ, εφόσον η δωρεά ή η γονική παροχή πραγματοποιείται με τον προβλεπόμενο τραπεζικό τρόπο. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, οι σύζυγοι και τα πρόσωπα που έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης, τα παιδιά, καθώς και οι παππούδες και οι γιαγιάδες όταν μεταφέρουν χρήματα στα εγγόνια τους. Εφόσον το ποσό ξεπερνά το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ, επιβάλλεται φόρος με συντελεστή 10% στο ποσό που υπερβαίνει το συγκεκριμένο όριο, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν στην εκπομπή. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται, ωστόσο, όταν η χρηματική δωρεά δεν πραγματοποιείται μέσω τραπεζικού συστήματος. Σε περίπτωση που δεν τηρηθεί η προβλεπόμενη τραπεζική διαδικασία, επιβάλλεται φόρος 10% από το πρώτο ευρώ, ακόμη και όταν πρόκειται για μεταφορά χρημάτων μεταξύ γονέα και παιδιού, όπως διευκρίνισε η φοροτεχνικός.
τι ισχύει για αδέλφια, φίλους και τρίτα πρόσωπα
Άλλοι κανόνες εφαρμόζονται στις μεταφορές χρημάτων μεταξύ αδελφών. Τα αδέλφια ανήκουν στη δεύτερη κατηγορία συγγένειας και οι χρηματικές δωρεές μεταξύ τους φορολογούνται με συντελεστή 20% από το πρώτο ευρώ. Στη δεύτερη κατηγορία περιλαμβάνονται επίσης και άλλες συγγενικές σχέσεις που δεν εντάσσονται στην πρώτη κατηγορία, ενώ ακολουθεί η τρίτη κατηγορία συγγένειας. Για μεταφορές χρημάτων μεταξύ φίλων, γνωστών και γενικότερα τρίτων προσώπων, ο φόρος ανέρχεται σε 40% από το πρώτο ευρώ, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στην εκπομπή. Παράλληλα, η κ. Βομπιράκη επέστησε την προσοχή και στις λεγόμενες «τριγωνικές» μεταφορές χρημάτων. Πρόκειται για περιπτώσεις όπου τα χρήματα δεν μεταφέρονται απευθείας από τον αρχικό δωρητή στον τελικό αποδέκτη, αλλά περνούν πρώτα από έναν τρίτο, όπως για παράδειγμα από έναν αδελφό σε έναν γονέα και στη συνέχεια από τον γονέα σε άλλο αδελφό. Τέτοιου είδους συναλλαγές μπορεί να αποτελέσουν αντικείμενο φορολογικού ελέγχου και δεν σημαίνει ότι παρακάμπτονται οι κανόνες που διέπουν τη φορολόγηση των δωρεών.
Η σημασία της αιτιολογίας στη μεταφορά
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε κατά τη διάρκεια της συζήτησης και στην αιτιολογία που συνοδεύει κάθε τραπεζική μεταφορά ή συναλλαγή μέσω IRIS. Η σύσταση προς τους φορολογούμενους είναι να αποφεύγουν αόριστες, ασαφείς ή χιουμοριστικές περιγραφές και να αναγράφουν με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη σαφήνεια τον πραγματικό λόγο για τον οποίο πραγματοποιείται η μεταφορά. Όπως χαρακτηριστικά επισημάνθηκε στην εκπομπή, η αιτιολογία μπορεί να λειτουργήσει ουσιαστικά σαν ένα «βιβλίο εσόδων-εξόδων», καθώς αποτυπώνει τον λόγο για τον οποίο μετακινήθηκαν τα συγκεκριμένα χρήματα. Η σωστή και ξεκάθαρη αιτιολογία δεν σημαίνει από μόνη της ότι μια συναλλαγή απαλλάσσεται από τη φορολογία ούτε αποτελεί αυτόματη προστασία από έναν πιθανό έλεγχο. Μπορεί όμως να βοηθήσει σημαντικά στην τεκμηρίωση της συναλλαγής και στην απόδειξη της πραγματικής αιτίας για την οποία πραγματοποιήθηκε η μεταφορά των χρημάτων.