Στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου, ειδικά κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, βρίσκεται δυστυχώς το ζήτημα των πυρκαγιών στη χώρα μας. Πρόσφατα, ένα βίντεο που ανέβασε ο χρήστης kostasermes2 και κυκλοφορεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, με τον δημιουργό του να διατυπώνει μια ιδιαίτερα αιχμηρή και αμφιλεγόμενη θεωρία για την τρέχουσα κατάσταση, συνδέοντας την πορεία των πυρκαγιών με την επικείμενη εκλογική αναμέτρηση.
Ο δημιουργός του περιεχομένου, με ύφος έντονο και αποφασιστικό, υποστηρίζει ότι φέτος οι δασικές πυρκαγιές είναι αισθητά λιγότερες σε σχέση με προηγούμενα έτη. Αντί όμως να αποδώσει το γεγονός –εφόσον όντως ισχύει– σε πιθανή βελτίωση των μέσων πυρόσβεσης, στην ετοιμότητα των αρχών ή ακόμα και σε ευνοϊκές κλιματολογικές συνθήκες, προβαίνει σε μια ευθεία πολιτική κριτική.
Σύμφωνα με τα λεγόμενά του, η τρέχουσα κυβέρνηση αποφεύγει σκοπίμως τις καταστροφικές πυρκαγιές κατά τη φετινή θερινή περίοδο, προκειμένου να μην «ξυπνήσει» στη μνήμη των πολιτών τις τραυματικές εμπειρίες προηγούμενων καλοκαιριών. Η επιχειρηματολογία του εστιάζει στο γεγονός ότι το επόμενο καλοκαίρι πλησιάζει η εκλογική περίοδος, και η κυβέρνηση επιδιώκει, κατά την άποψή του, να αποφύγει τη φθορά που θα προκαλούσε μια νέα, μεγάλη καταστροφή, η οποία θα επαναφέρει στη μνήμη του κόσμου τις εικόνες εγκατάλειψης και απώλειας περιουσιών.
Μια προσέγγιση με σεβασμό, αλλά και κριτική ματιά
Οφείλουμε, με απόλυτο σεβασμό στην ελευθερία της έκφρασης, να προσεγγίσουμε τέτοιου είδους ισχυρισμούς με κριτική διάθεση. Η διατύπωση τέτοιων θεωριών, που εντάσσονται στον χώρο της «πολιτικής ερμηνείας» των φυσικών καταστροφών, φέρει μαζί της τον κίνδυνο της απλούστευσης και της εργαλειοποίησης του ανθρώπινου πόνου.
Αρχικά, η συσχέτιση ενός φυσικού φαινομένου –που εξαρτάται από πλήθος παραγόντων όπως η ξηρασία, οι ισχυροί άνεμοι, ο ανθρώπινος παράγοντας και ο σχεδιασμός της Πολιτικής Προστασίας– με εκλογικούς κύκλους, στερείται επιστημονικής βάσης. Το να υπονοείται ότι οι πυρκαγιές είναι μια «ελεγχόμενη διαδικασία» που μπορεί να ανοίγει και να κλείνει ανάλογα με το πολιτικό όφελος, υποτιμά τη σοβαρότητα του κινδύνου που αντιμετωπίζει η χώρα κάθε χρόνο.
Επιπλέον, η πολιτική κριτική, όταν εκφράζεται, είναι σημαντικό να βασίζεται σε στοιχεία και όχι σε υποθέσεις. Η προσπάθεια να πειστούν οι πολίτες ότι μια κυβέρνηση «κρατά τα σπίρτα» στην τσέπη της για να «προστατέψει» τα εκλογικά της ποσοστά, περισσότερο δημιουργεί κλίμα διχασμού παρά ουσιαστικό διάλογο. Ο σεβασμός στην πολιτική αντιπαράθεση απαιτεί την αναζήτηση της αλήθειας, ακόμα και όταν αυτή είναι περίπλοκη, και όχι τη διασπορά θεωριών που ενισχύουν την καχυποψία προς κάθε κρατικό θεσμό.
Η ανάγκη για υπευθυνότητα
Τέτοιου είδους δηλώσεις, αν και προκαλούν το ενδιαφέρον στα social media λόγω του «πικάντικου» χαρακτήρα τους, οφείλουμε να τις αξιολογούμε με ψυχραιμία. Η αντιμετώπιση των πυρκαγιών αποτελεί ένα σύνθετο στοίχημα για κάθε κυβέρνηση, ανεξαρτήτως ιδεολογίας. Ο πραγματικός δημόσιος διάλογος θα πρέπει να εστιάζει στον εκσυγχρονισμό της δασοπυρόσβεσης, στην πρόληψη, στην αποκατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος και στην προστασία της ανθρώπινης ζωής, μακριά από θεωρίες περί «εκλογικών σκοπιμοτήτων».
Το καλοκαίρι, όπως αναφέρει και ο δημιουργός του βίντεο, δεν έχει τελειώσει ακόμα, και η ετοιμότητα όλων μας –πολιτείας και πολιτών– παραμένει το κρισιμότερο ζητούμενο. Ας αφήσουμε τις θεωρίες για «στημένες» καταστάσεις στην άκρη και ας επικεντρωθούμε στο πώς, ενωμένοι, μπορούμε να διασφαλίσουμε ότι οι εικόνες του παρελθόντος δεν θα επαναληφθούν, ανεξάρτητα από το τι δείχνουν τα ημερολόγια ή οι πολιτικές δημοσκοπήσεις. Η φύση δεν γνωρίζει από εκλογές και η προστασία της είναι εθνικό καθήκον, όχι πολιτικό εργαλείο.