Αρκετά προϊόντα βασικής κατανάλωσης φαίνεται πως κατέγραψαν αυξήσεις τιμών αθόρυβα, με συνέπεια οι σημερινές τιμές που παρουσιάζονται ως προσφορές να παραμένουν τελικά υψηλότερες από εκείνες που ίσχυαν τον Ιούλιο. Περιορισμένο αποδεικνύεται στην πράξη το οικονομικό όφελος από τη συμφωνία κυρίων στα σούπερ μάρκετ, την ώρα που τα νοικοκυριά εξακολουθούν να βρίσκονται αντιμέτωπα με το επίμονο κύμα ακρίβειας.
Οι καταναλωτές που προσπαθούν να επωφεληθούν από τις λίστες με τα προϊόντα που συμμετέχουν στις εκπτώσεις διαπιστώνουν πως το πραγματικό κέρδος είναι σε αρκετές περιπτώσεις μικρό. Οι τρόποι με τους οποίους διαμορφώνονται οι τιμές, σε συνδυασμό με αυξήσεις που είχαν προηγηθεί, περιορίζουν σημαντικά το όφελος και στην πράξη αποδυναμώνουν τις εξαγγελίες για ένα φθηνότερο καλάθι αγορών.
Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε το MEGA, καταγράφηκαν περιπτώσεις προϊόντων στα οποία η τιμή αυξήθηκε λίγο πριν αυτά ενταχθούν στη σχετική πρωτοβουλία. Οι μεταβολές σημειώθηκαν μέσα στον Ιούλιο και τον Αύγουστο, δηλαδή κατά την περίοδο κατά την οποία υποτίθεται ότι εφαρμοζόταν το πάγωμα των τιμών. Έτσι, αρκετά βασικά είδη ανατιμήθηκαν χωρίς ιδιαίτερη δημοσιότητα, με αποτέλεσμα η σημερινή «μειωμένη» τιμή τους να είναι υψηλότερη από την τιμή που είχαν μόλις λίγες εβδομάδες νωρίτερα.
Χαρακτηριστικά είναι τα παραδείγματα που προκύπτουν από την πλατφόρμα «PosoKanei». Ο φυσικός χυμός 4×330 ml κόστιζε 3,68 ευρώ στις 10 Ιουλίου, αυξήθηκε στα 4,68 ευρώ στις 21 Αυγούστου και στη συνέχεια διαμορφώθηκε στα 4,35 ευρώ με τη «μείωση». Ο καφές φίλτρου 250 γρ. από 7,35 ευρώ στις 22 Ιουλίου ανέβηκε στα 8,65 ευρώ στις 23 Ιουλίου, για να καταλήξει στα 8,22 ευρώ ως νέα μειωμένη τιμή. Αντίστοιχα, το ρύζι 500 γρ. από 2,66 ευρώ στις 5 Αυγούστου έφτασε στα 3,32 ευρώ στις 6 Αυγούστου και στη συνέχεια στα 2,99 ευρώ, ενώ οι βρεφικές πάνες 38 τεμαχίων από 8,84 ευρώ στις 12 Αυγούστου αυξήθηκαν στα 10,08 ευρώ στις 16 Αυγούστου και τελικά πωλούνταν στα 8,40 ευρώ.
Νέο άλμα για τον πληθωρισμό
Παράλληλα, στελέχη της Ένωσης Εργαζομένων Καταναλωτών εντόπισαν περιπτώσεις προϊόντων που όχι μόνο δεν έγιναν φθηνότερα μετά την ένταξή τους στην πρωτοβουλία, αλλά κατέληξαν να πωλούνται ακριβότερα. Ενδεικτικά, οι πένες ριγκατέ 500 γρ. από 0,95 ευρώ στις 10 Ιουλίου διαμορφώθηκαν στα 0,99 ευρώ μετά τη «μείωση», ενώ αντίστοιχη μεταβολή καταγράφηκε και στο τριβελάκι, που από 0,95 ευρώ έφτασε στα 0,99 ευρώ. Το υγρό πιάτων αυξήθηκε από 3,89 στα 4,05 ευρώ και το μαλακτικό ρούχων 82 πλύσεων από 4,70 στα 4,85 ευρώ.
Την ίδια στιγμή, οι καταναλωτές αντιμετωπίζουν δυσκολίες ακόμη και στην προσπάθειά τους να ελέγξουν αν μια έκπτωση ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Σε αρκετά σημεία πώλησης δεν αναφέρεται ούτε η ημερομηνία κατά την οποία εντάχθηκε ένας κωδικός στην εκπτωτική λίστα ούτε η αρχική τιμή αναφοράς. Αυτό σημαίνει ότι ο καταναλωτής δεν έχει πάντα τη δυνατότητα να υπολογίσει άμεσα το πραγματικό ποσοστό της έκπτωσης και να διαπιστώσει αν η τελική τιμή αποτελεί ουσιαστική μείωση.
Η εικόνα αυτή διαμορφώνεται παράλληλα με τη νέα επιτάχυνση του πληθωρισμού. Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία της Eurostat, ο πληθωρισμός αυξήθηκε τον Αύγουστο στο 3,7%, από 2,7% τον Ιούλιο, ξεπερνώντας μάλιστα τον μέσο όρο που καταγράφηκε στην Ευρωζώνη. Η εξέλιξη ενισχύει την ανησυχία για τη διατήρηση των πιέσεων στο κόστος ζωής, καθώς οι τιμές βασικών αγαθών συνεχίζουν να επιβαρύνουν τον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Παράλληλα, ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η πορεία του ενεργειακού κόστους ενόψει του χειμώνα. Στην περίπτωση του πετρελαίου θέρμανσης, μια μέση ετήσια κατανάλωση 1.000 λίτρων, με εκτιμώμενη τιμή 1,75 ευρώ ανά λίτρο, μεταφράζεται σε συνολική δαπάνη περίπου 1.750 ευρώ. Πρόκειται για επιβάρυνση κατά 660 ευρώ ή 60,6% σε σχέση με πέρυσι, όταν η τιμή βρισκόταν στα 1,09 ευρώ το λίτρο και το αντίστοιχο κόστος ανερχόταν στα 1.090 ευρώ. Την ίδια ώρα, σημαντική άνοδο περίπου 70% σημείωσε και το φυσικό αέριο, με την τιμή του να ανεβαίνει από τα 42,5 ευρώ ανά MWh την 1η Ιουλίου σε πάνω από 71 ευρώ την 1η Σεπτεμβρίου.