Σαν σήμερα, στις 24 Ιουνίου 2008, γράφτηκε μια από τις πιο λαμπρές, αν και βαθιά φορτισμένες συγκινησιακά, σελίδες της κυπριακής και ελληνικής διπλωματικής και νομικής ιστορίας. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ) εξέδωσε μια καταπέλτη απόφαση, με την οποία καταδίκασε τελεσίδικα και απερίφραστα την Τουρκία για τις εν ψυχρώ δολοφονίες των δύο ηρωομαρτύρων, του Τάσου Ισαάκ και του Σολωμού Σολωμού. Οι δύο νεαροί Ελληνοκύπριοι είχαν πέσει νεκροί τον Αύγουστο του 1996 στη νεκρή ζώνη, κοντά στην κατεχόμενη Αμμόχωστο, κατά τη διάρκεια ειρηνικών αντικατοχικών διαδηλώσεων που συγκλόνισαν την παγκόσμια κοινή γνώμη.
Η απόφαση του δικαστηρίου του Στρασβούργου δεν επανέφερε πίσω τους δύο λεβέντες, όμως γκρέμισε το αφήγημα της Άγκυρας περί προκλητικών ενεργειών και απέδειξε με τον πιο επίσημο τρόπο ότι το τουρκικό κράτος λειτούργησε ως κοινός δολοφόνος, χρησιμοποιώντας ένστολους αστυνομικούς και ακραίους εθνικιστές για να βάψει τις δημόσιες ακτές και τα συρματοπλέγματα της Κύπρου με αίμα.
Το χρονικό της θηριωδίας που πάγωσε τον ελληνισμό
Για να κατανοήσει κανείς τη βαρύτητα της δικαστικής απόφασης του 2008, πρέπει να γυρίσει το ρολόι του χρόνου πίσω, στον μαύρο Αύγουστο του 1996. Όλα ξεκίνησαν από μια μεγάλη, ειρηνική πρωτοβουλία Ευρωπαίων και Ελληνοκυπρίων μοτοσικλετιστών, οι οποίοι οργάνωσαν μια αντικατοχική πορεία με σύνθημα την άρση της γραμμής διαίρεσης της Κύπρου και την αποχώρηση των κατοχικών στρατευμάτων. Στις 11 Αυγούστου 1996, η πορεία κατέληξε στο οδόφραγμα της Δερύνειας.
Εκεί, μια ομάδα διαδηλωτών εγκλωβίστηκε στη νεκρή ζώνη. Ανάμεσά τους και ο 24χρονος Τάσος Ισαάκ, ο οποίος στην προσπάθειά του να βοηθήσει έναν άλλον συνδιαδηλωτή του που δεχόταν επίθεση, παγιδεύτηκε στα ακανθώδη συρματοπλέγματα. Αυτό που ακολούθησε προκαλεί ανατριχίλα μέχρι σήμερα. Ένα μαινόμενο πλήθος Τουρκοκυπρίων και φανατικών μελών της εγκληματικής οργάνωσης Γκρίζοι Λύκοι, οπλισμένοι με ρόπαλα, λοστούς και πέτρες, άρχισαν να τον χτυπούν ανελέητα. Ο Τάσος Ισαάκ ξυλοκοπήθηκε μέχρι θανάτου για 15 ολόκληρα λεπτά, κάτω από το απαθές βλέμμα των μελών της ειρηνευτικής δύναμης του ΟΗΕ, αλλά και ένστολων αστυνομικών του ψευδοκράτους, ορισμένοι εκ των οποίων, σύμφωνα με τις εκθέσεις, συμμετείχαν ενεργά στο λιντσάρισμα. Ο Ισαάκ άφησε την τελευταία του πνοή στην αιματοβαμμένη γη, αφήνοντας πίσω του τη σύζυγό του, η οποία ήταν έγκυος στην κόρη τους, Αναστασία.
Μόλις τρεις ημέρες αργότερα, στις 14 Αυγούστου 1996, αμέσως μετά την κηδεία του Ισαάκ, η οργή ξεχείλισε. Ο 26χρονος ξάδελφός του, Σολωμός Σολωμού, γεμάτος πόνο και εθνική υπερηφάνεια, ξέφυγε από τον κλοιό των κυανόκρανων, εισήλθε στη νεκρή ζώνη και με ένα τσιγάρο στα χείλη άρχισε να σκαρφαλώνει στον ιστό ενός τουρκικού φυλακίου για να κατεβάσει το σύμβολο της κατοχής, την τουρκική σημαία. Παρά τις εκκλήσεις των γύρω του, ο Σολωμός δεν έκανε πίσω. Τότε, Τούρκοι ελεύθεροι σκοπευτές και αξιωματούχοι του κατοχικού στρατού άνοιξαν πυρ. Ο Σολωμός Σολωμού χτυπήθηκε στον λαιμό και έπεσε νεκρός, με τις τηλεοπτικές κάμερες να καταγράφουν ζωντανά τη στυγερή δολοφονία του, παγώνοντας τα βλέμματα εκατομμυρίων τηλεθεατών παγκοσμίως.
Η ετυμηγορία του ΕΔΑΔ και οι χρηματικές ποινές στην Τουρκία
Δώδεκα χρόνια μετά το διπλό έγκλημα, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, εξετάζοντας τις προσφυγές των οικογενειών, εξέδωσε την ιστορική του απόφαση στις 24 Ιουνίου 2008. Το δικαστήριο έκρινε την Τουρκία ένοχη για κατάφορη παραβίαση του άρθρου 2 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, το οποίο προστατεύει το δικαίωμα στη ζωή. Η ετυμηγορία ήταν ξεκάθαρη: οι δύο νέοι σκοτώθηκαν από πράκτορες και όργανα του τουρκικού κράτους, και η χρήση θανάσιμης βίας δεν ήταν σε καμία περίπτωση δικαιολογημένη. Επιπλέον, το δικαστήριο στηλίτευσε το γεγονός ότι η Άγκυρα δεν διεξήγαγε ποτέ μια σοβαρή και αποτελεσματική έρευνα για τον εντοπισμό και την τιμωρία των φυσικών και ηθικών αυτουργών.
Θέλοντας να στείλει ένα ηχηρό μήνυμα κατά της κρατικής τρομοκρατίας, το ΕΔΑΔ επέβαλε στην Τουρκία την υποχρέωση να καταβάλει σημαντικές χρηματικές αποζημιώσεις στους συγγενείς των θυμάτων. Συγκεκριμένα, το δικαστήριο επιδίκασε:
- 80.000 ευρώ ως αποζημιώσεις στη χήρα του Τάσου Ισαάκ.
- 35.000 ευρώ στον τραγικό πατέρα του Σολωμού Σολωμού, ο οποίος είδε το παιδί του να εκτελείται σε ζωντανή μετάδοση.
- Από 15.000 ευρώ στον αδελφό του Ισαάκ και στον αδελφό του Σολωμού.
- 12.000 ευρώ για την κάλυψη των δικαστικών εξόδων της μακροχρόνιας διαδικασίας.
Μια απόφαση-σύμβολο που παραμένει ζωντανή
Η 24η Ιουνίου 2008 αποτελεί ορόσημο, διότι απέδειξε ότι η δικαιοσύνη, ακόμη και αν αργεί, μπορεί να ξεσκεπάσει τα εγκλήματα πολέμου και τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Για τις οικογένειες των δύο ηρώων, η απόφαση αυτή αποτέλεσε μια ηθική δικαίωση, μια επίσημη σφραγίδα από το ανώτατο ευρωπαϊκό δικαστικό όργανο ότι οι άνθρωποί τους δεν ήταν προβοκάτορες, αλλά θύματα μιας άγριας, κατοχικής βαρβαρότητας.
Παρά το γεγονός ότι η Τουρκία, ακολουθώντας την πάγια τακτική της, αρνήθηκε να εκδώσει τους επτά καταζητούμενους για τους οποίους η κυπριακή αστυνομία και η Interpol έχουν εκδώσει διεθνή εντάλματα σύλληψης (ανάμεσά τους και ο Κενάν Ακίν, ο οποίος φωτογραφήθηκε να πυροβολεί τον Σολωμού), η καταδίκη του ΕΔΑΔ παραμένει ένα ακλόνητο νομικό και πολιτικό όπλο στα χέρια της Λευκωσίας και της Αθήνας. Οι μορφές του Τάσου Ισαάκ και του Σολωμού Σολωμού πέρασαν στην αθανασία, και η επέτειος της δικαστικής καταδίκης της Τουρκίας θυμίζει σε όλη την Ευρώπη το αληθινό, σκληρό πρόσωπο της κατοχής στην Κύπρο.