Όταν γίνεται λόγος για καρκίνο του δέρματος, οι περισσότεροι άνθρωποι σκέφτονται αυτόματα μια ελιά που αλλάζει σχήμα, μέγεθος ή χρώμα. Εδώ και χρόνια, οι καμπάνιες ενημέρωσης επικεντρώνονται στον γνωστό κανόνα ABCDE, ο οποίος βοηθά στην αναγνώριση ύποπτων σπίλων. Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η αποκλειστική εστίαση στις ελιές μπορεί να οδηγήσει πολλούς ανθρώπους στο να αγνοήσουν άλλα εξίσου σημαντικά σημάδια.
Γιατί δεν πρέπει να αγνοούνται οι μικρές αλλαγές
Στην πραγματικότητα, αρκετές μορφές καρκίνου του δέρματος εμφανίζονται χωρίς να υπάρχει καμία αλλαγή σε ελιά, γεγονός που καθιστά την έγκαιρη αναγνώρισή τους ακόμη πιο δύσκολη. Η έγκαιρη διάγνωση αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα για την επιτυχή αντιμετώπιση της νόσου. Για τον λόγο αυτό, κάθε επίμονη αλλοίωση του δέρματος που δεν υποχωρεί μέσα σε λίγες εβδομάδες αξίζει την προσοχή ενός δερματολόγου.
Οι συχνότερες μορφές καρκίνου του δέρματος, όπως το βασικοκυτταρικό και το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα, συχνά δεν μοιάζουν καθόλου με τις εικόνες που οι περισσότεροι έχουμε στο μυαλό μας. Μπορεί να εμφανιστούν ως μια μικρή πληγή, ένα ερεθισμένο σημείο, ένα εξόγκωμα ή ακόμη και μια περιοχή που μοιάζει με ουλή. Επειδή πολλές από αυτές τις αλλοιώσεις δεν προκαλούν έντονο πόνο, αρκετοί ασθενείς καθυστερούν να ζητήσουν ιατρική συμβουλή. Η παρατεταμένη έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία του ήλιου αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου, χωρίς όμως να είναι ο μοναδικός. Η ηλικία, το ανοιχτόχρωμο δέρμα, το οικογενειακό ιστορικό και η μειωμένη άμυνα του οργανισμού αυξάνουν επίσης την πιθανότητα εμφάνισης της νόσου.
Τα 10 σημάδια που χρειάζονται προσοχή
1. Επίμονες κόκκινες περιοχές με λέπια
Ένα σημείο που μοιάζει με ξηροδερμία, έκζεμα ή ψωρίαση αλλά επιμένει για εβδομάδες μπορεί να αποτελεί πρώιμη ένδειξη καρκίνου του δέρματος. Αν δεν βελτιώνεται με κοινές κρέμες ή παρουσιάζει μικρές αιμορραγίες, χρειάζεται αξιολόγηση.
2. Πληγή που δεν επουλώνεται
Μία από τις πιο χαρακτηριστικές ενδείξεις είναι μια μικρή πληγή που φαίνεται να κλείνει προσωρινά αλλά ανοίγει ξανά, αιμορραγεί ή δημιουργεί συνεχώς κρούστα. Όταν αυτό επαναλαμβάνεται για περισσότερο από έναν μήνα, δεν πρέπει να θεωρείται φυσιολογικό.
3. Γυαλιστερό ή μαργαριταρένιο εξόγκωμα
Μικρά γυαλιστερά ογκίδια στο πρόσωπο, στον λαιμό ή στα αυτιά συχνά συγχέονται με σπυράκια ή κύστεις. Αν όμως παραμένουν σταθερά ή μεγαλώνουν αργά χωρίς να υποχωρούν, απαιτείται εξέταση από ειδικό.
4. Περιοχή που μοιάζει με ουλή χωρίς να υπάρχει τραυματισμός
Ένα λευκό ή κιτρινωπό σημείο με όψη ουλής, χωρίς να έχει προηγηθεί χτύπημα ή χειρουργείο, μπορεί να αποτελεί ένδειξη βαθύτερης δερματικής βλάβης.
5. Επίμονος κνησμός ή αίσθημα καύσου
Δεν είναι απαραίτητο να υπάρχει εμφανές εξάνθημα. Ένα σημείο που προκαλεί συνεχώς φαγούρα, τσούξιμο ή ευαισθησία χωρίς προφανή αιτία μπορεί να χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.
6. Σκούρα σημάδια στις παλάμες ή στα πέλματα
Ορισμένες μορφές μελανώματος εμφανίζονται σε περιοχές που πολλοί άνθρωποι δεν ελέγχουν ποτέ. Σκούρες κηλίδες στις παλάμες, στα πέλματα ή κάτω από τα νύχια δεν πρέπει να αγνοούνται, ιδιαίτερα όταν αλλάζουν με τον χρόνο.
7. Ροζ ή κόκκινα γυαλιστερά εξογκώματα
Υπάρχουν μορφές μελανώματος που δεν περιέχουν τη χαρακτηριστική σκούρα χρωστική. Έτσι, μπορεί να εμφανίζονται ως μικρά ροζ ή κόκκινα ογκίδια και να εκλαμβάνονται λανθασμένα ως ακίνδυνες βλάβες.
8. Σκληρό κόκκινο οζίδιο
Ένα συμπαγές εξόγκωμα που μεγαλώνει σχετικά γρήγορα και έχει τραχιά επιφάνεια αποτελεί λόγο για άμεση ιατρική εκτίμηση, ιδιαίτερα όταν εντοπίζεται σε περιοχές με έντονη έκθεση στον ήλιο.
9. Σκληρή κερατινώδης ανάπτυξη
Οι λεγόμενοι «δερματικοί κέρατοι» είναι σκληρές προεξοχές που αποτελούνται από κερατίνη. Παρότι δεν είναι όλες κακοήθεις, σε αρκετές περιπτώσεις στη βάση τους εντοπίζεται καρκινική αλλοίωση.
10. Αλλαγές στα νύχια
Μια σκούρα κάθετη γραμμή στο νύχι που δεν σχετίζεται με τραυματισμό ή μια χρωστική που επεκτείνεται προς το δέρμα γύρω από το νύχι μπορεί να αποτελεί ένδειξη υπονύχιου μελανώματος και χρειάζεται άμεση αξιολόγηση.
Οι ειδικοί συνιστούν να αφιερώνουμε λίγα λεπτά κάθε μήνα για να εξετάζουμε ολόκληρο το σώμα μας, ακόμη και σημεία που δεν βλέπουμε εύκολα, όπως η πλάτη, το τριχωτό της κεφαλής, τα πέλματα και οι παλάμες. Οποιαδήποτε νέα βλάβη, αλλαγή στο δέρμα ή πληγή που επιμένει για περισσότερο από τέσσερις εβδομάδες πρέπει να αξιολογείται από δερματολόγο.