Ένα καλά οργανωμένο και βαθιά επικίνδυνο κύκλωμα παράνομης αλίευσης και διακίνησης προστατευόμενων θαλάσσιων ειδών, με «πρωταγωνιστή» τον πολύτιμο και σπάνιο «κόκκινο χρυσό» των ελληνικών θαλασσών, αποκαλύφθηκε χάρη σε μια συντονισμένη επιχείρηση που σκόρπισε ανησυχία αλλά και αισιοδοξία για την πάταξη της λαθραλιείας. Στο επίκεντρο της υπόθεσης βρέθηκε η Σκόπελος, όπου οι Αρχές κατάφεραν να βάλουν «φρένο» στη δράση ασυνείδητων λαθρεμπόρων που λεηλατούσαν τον ανυπεράσπιστο βυθό.
Η επιχείρηση-σκούπα πραγματοποιήθηκε από τη Γενική Διεύθυνση Δυνάμεων Ελέγχου Οικονομικών Συναλλαγών (ΔΕΟΣ) της ΑΑΔΕ, σε στενή και αποτελεσματική συνεργασία με τα στελέχη του Λιμενικού Σώματος. Κατά τη διάρκεια των ελέγχων στα ανοιχτά του νησιού, εντοπίστηκε ένα πολυτελές σκάφος αναψυχής, το οποίο είχαν μισθώσει Ιταλοί υπήκοοι. Στο εσωτερικό του σκάφους βρέθηκαν επιμελώς κρυμμένες τεράστιες ποσότητες κόκκινου κοραλλιού, η αξία των οποίων —μόνο σε επίπεδο πρώτης ύλης— εκτιμάται ότι αγγίζει το ιλιγγιώδες ποσό των 800.000 ευρώ.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες των διωκτικών αρχών, το παράνομο και μακάβριο φορτίο είχε τελικό προορισμό την Ιταλία, όπου θα γινόταν η επεξεργασία και η διοχέτευσή του στην ευρωπαϊκή αγορά. Ωστόσο, οι έρευνες δεν σταματούν εδώ. Τα κλιμάκια των ελεγκτών συνεχίζουν τις σαρωτικές έρευνες για τον εντοπισμό τυχόν συνεργών, των τελικών παραληπτών, αλλά και του ευρύτερου δικτύου που κινούσε τα νήματα αυτής της παράνομης δραστηριότητας.
Ο «κόκκινος χρυσός» και η οικολογική απειλή
Το κόκκινο κοράλλι, γνωστό παγκοσμίως ως ο «κόκκινος χρυσός» της Μεσογείου, αποτελεί εδώ και χρόνια το αντικείμενο του πόθου για κυκλώματα λαθραλιείας, καθώς η ζήτησή του στη διεθνή αγορά κοσμηματοποιίας είναι τεράστια. Ωστόσο, πέρα από τη διάσταση του οργανωμένου οικονομικού και περιβαλλοντικού εγκλήματος, η υπόθεση της Σκοπέλου αναδεικνύει με δραματικό τρόπο τη γιγαντιαία οικολογική απειλή που αντιμετωπίζουν τα ελληνικά πελάγη.
Ο θαλάσσιος βιολόγος Χρήστος Τακλής, μιλώντας στο protothema.gr, εξηγεί τη μοναδικότητα και την τεράστια περιβαλλοντική αξία αυτών των οικοσυστημάτων: «Μπορεί να μην έχουμε τους τεράστιους κοραλλιογενείς υφάλους που συναντάμε σε άλλους ωκεανούς, όμως τα κοράλλια στις ελληνικές θάλασσες αποτελούν hotspots βιοποικιλότητας».
Όπως επισημαίνει ο κ. Τακλής, οι κοραλλιογενείς σχηματισμοί δεν είναι απλώς όμορφοι σχηματισμοί στον βυθό, αλλά λειτουργούν ως ζωτικά καταφύγια για πλήθος θαλάσσιων ειδών, τα οποία εξαρτώνται από αυτούς για να βρουν τροφή, να προστατευτούν, να αναπαραχθούν και να επιβιώσουν. Το κόκκινο κοράλλι, που βρέθηκε στο επίκεντρο της επιχείρησης στη Σκόπελο, συναντάται συνήθως σε βαθιά νερά, από τα 15 έως και τα 300 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, γεγονός που καθιστά την αφαίρεσή του μια ειδική και καταστροφική διαδικασία.
«Χρειάζονται αιώνες για να επανέλθει ο βυθός»
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο στην υπόθεση αυτή δεν είναι μόνο η οικονομική διάσταση της κλοπής, αλλά η ανεπανόρθωτη ζημιά που υφίσταται το θαλάσσιο περιβάλλον. Η φύση, σε ό,τι αφορά τα κοράλλια, κινείται με ρυθμούς εξαιρετικά αργούς, αδυνατώντας να ακολουθήσει την αδηφάγο ταχύτητα της ανθρώπινης απληστίας.
«Τα κόκκινα κοράλλια μεγαλώνουν λίγα μόλις χιλιοστά κάθε χρόνο. Αυτό σημαίνει ότι όταν καταστρέφεται μια κοραλλιογενής περιοχή, μπορεί να χρειαστούν ακόμη και αιώνες μέχρι να επανέλθει στην κατάσταση που βρισκόταν», τονίζει χαρακτηριστικά ο κ. Τακλής.
Παράλληλα, ο θαλάσσιος βιολόγος υπογραμμίζει ότι κάθε κοραλλιογενής οικότοπος είναι απόλυτα μοναδικός. Διαφορετικά είδη κοραλλιών απαιτούν συγκεκριμένες, ευαίσθητες συνθήκες φωτισμού, κατάλληλο υπόστρωμα και ειδική συμβίωση με άλλους μικροοργανισμούς. Αυτή η ευθραυστότητα καθιστά την τεχνητή ή φυσική αποκατάστασή τους σχεδόν αδύνατη, μετατρέποντας την παράνομη αλιεία σε μια μορφή μόνιμης οικολογικής ερήμωσης.
Από τις 800.000 ευρώ στα… εκατομμύρια της αγοράς
Η τεράστια εμπορική αξία του κόκκινου κοραλλιού είναι εκείνη που τροφοδοτεί τα παράνομα κυκλώματα. Σύμφωνα με τον κ. Τακλή, η πρώτη ύλη που κατασχέθηκε στη Σκόπελο και αποτιμάται στις 800.000 ευρώ αποτελεί μόλις την αρχή μιας κερδοφορίας που ζαλίζει.
«Συνήθως σε τέτοιες περιπτώσεις μιλάμε για κοσμήματα και παράνομο εμπόριο. Αν η πρώτη ύλη αποτιμάται σε αυτήν την περίπτωση στις 800.000 ευρώ, όταν μετατραπεί σε τελικά κοσμήματα η αξία της μπορεί να φτάσει σε εκατομμύρια ευρώ», σημειώνει.
Αν και σε ορισμένες περιπτώσεις τα παράνομα κοράλλια καταλήγουν σε παράνομα ιδιωτικά ενυδρεία, η συντριπτική πλειονότητα των ποσοτήτων που διακινούνται λαθραία απορροφάται από τη μαύρη αγορά της παγκόσμιας κοσμηματοποιίας, όπου η ζήτηση για πολυτελή και σπάνια υλικά παραμένει αμείωτη.
Η έλλειψη χαρτογράφησης και η αυστηρή νομοθεσία
Ένα από τα μεγαλύτερα κενά που εκμεταλλεύονται οι λαθρέμποροι είναι η απουσία μιας ολοκληρωμένης και πλήρους χαρτογράφησης των κοραλλιογενών οικοσυστημάτων στις ελληνικές θάλασσες. Παρά το γεγονός ότι αποικίες κόκκινου κοραλλιού υπάρχουν σε πολλές περιοχές της χώρας, συχνά πρόκειται για μεμονωμένες θέσεις που παραμένουν ανέλεγκτες.
«Μάλιστα, αρκετές από αυτές τις θέσεις δεν πρέπει να δημοσιοποιούνται όσο δεν υπάρχει επαρκής προστασία», προειδοποιεί ο κ. Τακλής, χαρακτηρίζοντας την επιχείρηση των ελληνικών Αρχών ως μια πρωτοφανή και ελπιδοφόρα εξέλιξη. «Από όσο γνωρίζω είναι η πρώτη φορά που βλέπουμε μια τέτοια υπόθεση. Είναι ένα σημαντικό βήμα για την προστασία των προστατευόμενων ειδών, γιατί δυστυχώς πολλές καταγγελίες μέχρι σήμερα δεν είχαν αποτέλεσμα».
Ο ίδιος σπεύδει να διευκρινίσει ότι η συλλογή κοραλλιών δεν είναι απαγορευδμένη εξ ορισμού, αλλά επιτρέπεται αποκλειστικά και μόνο υπό ένα εξαιρετικά αυστηρό θεσμικό πλαίσιο. Απαιτούνται ειδικές άδειες από τις αρμόδιες κρατικές αρχές, αυστηρές ποσοστώσεις, πλήρης καταγραφή της αλιευτικής δραστηριότητας, καθώς και όλα τα απαραίτητα έγγραφα ιχνηλασιμότητας και νόμιμης εξαγωγής που επιβάλλει η διεθνής νομοθεσία. «Δεν μπορεί να γίνεται ανεξέλεγκτη αφαίρεση όπως φαίνεται σε αυτή την υπόθεση», ξεκαθαρίζει.
Η ανάγκη για δρακόντειους ελέγχους και εξοντωτικά πρόστιμα
Κλείνοντας την ανάλυσή του, ο θαλάσσιος βιολόγος Χρήστος Τακλής κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, ζητώντας άμεση και αποφασιστική ενίσχυση των ελέγχων σε όλα τα κρίσιμα στάδια της αλυσίδας διακίνησης.
«Χρειάζονται αυστηρότατοι έλεγχοι από το Λιμενικό, τα τελωνεία και όλες τις αρμόδιες αρχές, καθώς και πλήρης ιχνηλασιμότητα σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες ώστε να μην ξεπλένονται παράνομα φορτία μέσω τρίτων κρατών».
Παράλληλα, ο κ. Τακλής υπογραμμίζει την ανάγκη επιβολής παραδειγματικών και εξοντωτικών κυρώσεων για όσους Τολμούν να βάζουν χέρι στον θαλάσσιο πλούτο της χώρας: «Τα πρόστιμα πρέπει να είναι πολλαπλάσια του παράνομου κέρδους. Αν το φορτίο αυτό αποτιμάται στις 800.000 ευρώ, η ζημιά για τους δράστες θα πρέπει να είναι τετραπλάσια ή πενταπλάσια», καταλήγει, στέλνοντας ένα ηχηρό μήνυμα μηδενικής ανοχής απέναντι στο περιβαλλοντικό έγκλημα.