Στην κατηγορία των σεισμών ενδιαμέσου βάθους, οι οποίοι παρουσιάζουν διαφορετικά χαρακτηριστικά σε σχέση με τους επιφανειακούς σεισμούς, κατατάσσεται ο σεισμός των 7,4 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ που έπληξε την Κολομβία. Οι σεισμοί αυτού του τύπου γεννιούνται σε σημαντικό βάθος, στο εσωτερικό της βυθιζόμενης πλάκας, καθώς αυτή υποβυθίζεται κάτω από μια άλλη τεκτονική πλάκα. Δεν αποτελούν άγνωστο φαινόμενο για τον ελλαδικό χώρο, καθώς χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι ο σεισμός των Κυθήρων το 2006 και ο σεισμός του Λεωνιδίου το 2008.
Τι ανέφερε ο σεισμολόγος Παπαζάχος για τον σεισμό στην Κολομβία
«Ο σεισμός που έπληξε την Κολομβία ήταν διαφορετικός από τους συνηθισμένους επιφανειακούς σεισμούς, όπως εκείνοι που έχουν σημειωθεί πρόσφατα στη Βενεζουέλα. Το βασικό χαρακτηριστικό του ήταν το μεγάλο εστιακό του βάθος, περίπου 110 χιλιόμετρα, γεγονός που τον κατατάσσει στους σεισμούς ενδιαμέσου βάθους», δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο καθηγητής Φυσικής Λιθόσφαιρας, Σεισμολογίας και Εφαρμοσμένης Γεωφυσικής του Τμήματος Γεωλογίας του ΑΠΘ, Κώστας Παπαζάχος. Όπως εξήγησε, στην περιοχή της Κολομβίας η ωκεάνια πλάκα Νάζκα υποβυθίζεται κάτω από τη Νότια Αμερική, φτάνοντας σε βάθη έως τα 650 χιλιόμετρα. Η σεισμικότητα που συνδέεται με τη βυθιζόμενη πλάκα μπορεί να εκδηλωθεί σε σημαντικά βάθη και ο συγκεκριμένος σεισμός προκλήθηκε μέσα σε αυτή τη βυθιζόμενη λιθοσφαιρική πλάκα, σε εστιακό βάθος περίπου 110 χλμ. Πρόκειται, επομένως, για μια διαφορετική σεισμοτεκτονική διαδικασία από εκείνη ενός τυπικού επιφανειακού σεισμού.
Οι σεισμοί ενδιαμέσου βάθους και τα χαρακτηριστικά τους
«Ο σεισμός της Κολομβίας προκλήθηκε από βύθιση της πλάκας σε μεγάλο βάθος, σαν τους σχετικά πρόσφατους σεισμούς στο νότιο Αιγαίο, στα Κύθηρα μεγέθους του 6,8 R το 2006 και το 2008 στο Λεωνίδιο. Ο σεισμός της Κολομβίας ήταν αρκετά μεγαλύτερος. Όμως έχουμε τέτοιους σεισμούς στον ελληνικό χώρο με σημαντικές επιπτώσεις στο εξωτερικό ελληνικό τόξο – Κρήτη, Ρόδο και νότια Πελοπόννησο», επισήμανε ο καθηγητής. Όπως πρόσθεσε ο κ. Παπαζάχος, οι σεισμοί ενδιαμέσου βάθους έχουν τρία ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Το πρώτο είναι ότι, κατά κανόνα, δεν εμφανίζουν σχεδόν καθόλου ισχυρούς μετασεισμούς, άρα δεν υπάρχει ο ίδιος κίνδυνος να σημειωθεί τις επόμενες ώρες ή ημέρες ένας ισχυρός μετασεισμός. Δεύτερο χαρακτηριστικό είναι ότι το μεγάλο βάθος περιορίζει, σε σύγκριση με έναν αντίστοιχο επιφανειακό σεισμό, την ένταση της κίνησης που φτάνει στην επιφάνεια. Τα κύματα έχουν διανύσει μεγαλύτερη απόσταση, 110 χιλιόμετρα στην προκειμένη περίπτωση, μέχρι να φτάσουν στο έδαφος και έτσι εξασθενούν. Τρίτον, γίνονται αισθητοί και επηρεάζουν πολύ μεγαλύτερες περιοχές.
Ισχυρές σεισμικές κινήσεις και ο ρόλος των κατασκευών
Ο καθηγητής σημείωσε ότι, παρά το μεγάλο εστιακό βάθος, το γεγονός ότι ο σεισμός στην Κολομβία ήταν ιδιαίτερα ισχυρός είχε ως αποτέλεσμα οι σεισμικές κινήσεις να είναι αρκετά έντονες, φτάνοντας περίπου στο 20% της επιτάχυνσης της βαρύτητας, δηλαδή γύρω στο 0,2G. Η μέγιστη επιτάχυνση της εδαφικής κίνησης αντιστοιχεί περίπου στο ένα πέμπτο της επιτάχυνσης της βαρύτητας. Σε ό,τι αφορά τις καταστροφικές συνέπειες, ο κ. Παπαζάχος εξήγησε ότι αυτές δεν καθορίζονται μόνο από το μέγεθος και το βάθος ενός σεισμού, αλλά σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και η αντοχή των κατασκευών. Σε περιοχές όπου υπάρχει ευάλωτο κτιριακό απόθεμα ή ανεπαρκής αντισεισμική προστασία, ακόμη και ένας σεισμός ενδιαμέσου βάθους μπορεί να προκαλέσει σημαντικές ζημιές. Στην Κολομβία, ο συνδυασμός του μεγάλου μεγέθους του σεισμού, της μεγάλης έκτασης στην οποία έγινε αισθητός και της τρωτότητας τμημάτων του κτιριακού αποθέματος -κτίρια με σχεδόν καθόλου αντισεισμική αντοχή- συνέβαλε στις καταρρεύσεις και στις σοβαρές ανθρώπινες απώλειες.
Η διαφορετική εικόνα στη Βενεζουέλα και το σεισμικό δυναμικό της περιοχής
Τελείως διαφορετική είναι η εικόνα των σεισμών στη Βενεζουέλα, όπου τα πρόσφατα ισχυρά γεγονότα ήταν πολύ πιο επιφανειακά και συνδέονταν με τη δραστηριότητα των ρηγμάτων στα όρια της Καραϊβικής και της Νότιας Αμερικής. Οι επιφανειακοί σεισμοί, όπως ανέφερε ο κ. Παπαζάχος, μπορούν να προκαλέσουν πολύ ισχυρότερη κίνηση κοντά στην επιφάνεια. «Μιλάμε για τη νότια Αμερική και μία περιοχή όπου έχουν γεννηθεί οι ισχυρότεροι σεισμοί του κόσμου. Πιο νότια και επιφανειακά ο σεισμός της Χιλής ήταν μεγέθους άνω του 9. Το “ταβάνι” των ισχυρών σεισμών στην περιοχή της νότιας Αμερικής είναι πολύ υψηλότερο από τον συγκεκριμένο σεισμό», κατέληξε ο καθηγητής.