Νέες διευκρινίσεις για την υποχρεωτική ψηφιακή έκδοση παραστατικών διακίνησης αποθεμάτων αγροτικών προϊόντων εξέδωσε η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), με την εγκύκλιο Ε.2038/2026, την οποία υπογράφει ο Διοικητής της Αρχής, Γιώργος Πιτσιλής. Η εγκύκλιος έρχεται να αποσαφηνίσει το πλαίσιο εφαρμογής του μέτρου, προβλέποντας εξαιρέσεις, απαλλαγές και ειδικές ρυθμίσεις που αφορούν τόσο τους αγρότες όσο και τις επιχειρήσεις που εμπλέκονται στη διακίνηση αγροτικών προϊόντων, ενώ παράλληλα δίνει απαντήσεις σε συχνά ερωτήματα σχετικά με τη λειτουργία της πλατφόρμας myDATA.
Οι νέες οδηγίες αφορούν το σύνολο της διαδικασίας έκδοσης και διαβίβασης των ψηφιακών παραστατικών, αλλά και τις υποχρεώσεις που ισχύουν για τις μεταφορές προϊόντων προς, από και μεταξύ λαϊκών αγορών, τις μετακινήσεις μεταξύ χωραφιών και αποθηκευτικών χώρων, καθώς και τις περιπτώσεις όπου προκύπτουν τεχνικά προβλήματα, όπως διακοπή ρεύματος ή απώλεια σύνδεσης στο διαδίκτυο.
Πότε εφαρμόζονται οι δύο φάσεις του μέτρου
Σύμφωνα με την ΑΑΔΕ, η Α’ Φάση της υποχρεωτικής ψηφιακής παρακολούθησης της διακίνησης αποθεμάτων, που αφορά την έκδοση και διαβίβαση των παραστατικών, βρίσκεται ήδη σε ισχύ από την 1η Δεκεμβρίου 2025. Αντίστοιχα, η Β’ Φάση, η οποία περιλαμβάνει την ψηφιακή παρακολούθηση των διαδικασιών φόρτωσης, μεταφόρτωσης και παραλαβής των προϊόντων, θα καταστεί υποχρεωτική από τις 12 Οκτωβρίου 2026, ενώ μέχρι τότε οι σχετικές διαδικασίες μπορούν να διαβιβάζονται προαιρετικά στην πλατφόρμα myDATA.
Τι αλλάζει για τους αγρότες του κανονικού και του ειδικού καθεστώτος ΦΠΑ
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι διευκρινίσεις που αφορούν τους αγρότες του κανονικού καθεστώτος ΦΠΑ. Η εγκύκλιος προβλέπει ότι το ψηφιακό παραστατικό διακίνησης μπορεί να εκδίδεται, πριν από την έναρξη της μεταφοράς, όχι μόνο από τον ίδιο τον παραγωγό αλλά και από τον αντισυμβαλλόμενο, όπως έναν έμπορο, έναν αγροτικό συνεταιρισμό ή ένα ελαιοτριβείο. Στην περίπτωση αυτή το παραστατικό φέρει την ένδειξη «Αντίστροφη Διακίνηση», ενώ η δυνατότητα αυτή ισχύει ακόμη και όταν η μεταφορά πραγματοποιείται με όχημα του ίδιου του αγρότη.
Παράλληλα, η ΑΑΔΕ ξεκαθαρίζει ότι δεν απαιτείται η έκδοση ψηφιακού παραστατικού διακίνησης όταν τα αγροτικά προϊόντα μεταφέρονται μεταξύ χωραφιών, αγροτικών εγκαταστάσεων και αποθηκευτικών χώρων του ίδιου παραγωγού, εφόσον η απόσταση μεταξύ τους δεν υπερβαίνει τα δέκα χιλιόμετρα. Η απαλλαγή αυτή ισχύει ανεξάρτητα από το αν οι συγκεκριμένοι χώροι έχουν δηλωθεί ή όχι ως εγκαταστάσεις στο φορολογικό μητρώο.
Εξαίρεση από την υποχρέωση έκδοσης ψηφιακού δελτίου αποστολής προβλέπεται και για τους αγρότες που υπάγονται στο ειδικό καθεστώς ΦΠΑ. Στις περιπτώσεις αυτές, κατά τη διακίνηση των προϊόντων τους δεν εκδίδεται ψηφιακό δελτίο αποστολής από τους ίδιους. Αντίθετα, ο παραλήπτης των προϊόντων, όπως ένας έμπορος ή ένας αγροτικός συνεταιρισμός, υποχρεούται να εκδώσει Δελτίο Ποσοτικής Παραλαβής, ενώ όταν η παράδοση γίνεται στις εγκαταστάσεις του παραγωγού, το ψηφιακό παραστατικό εκδίδεται από τον αντισυμβαλλόμενο με την ένδειξη «Αντίστροφη Διακίνηση».
Παράταση για τους ελαιοπαραγωγούς
Ειδική πρόβλεψη υπάρχει και για τους ελαιοπαραγωγούς του κανονικού καθεστώτος ΦΠΑ, με ετήσιο κύκλο εργασιών έως 200.000 ευρώ για το φορολογικό έτος 2022. Η ΑΑΔΕ παρατείνει έως τις 11 Οκτωβρίου 2026 την απαλλαγή τους από την υποχρέωση έκδοσης ψηφιακού δελτίου αποστολής για τη μεταφορά ελαιοκάρπου προς τα ελαιοτριβεία, υπό την προϋπόθεση ότι το ελαιοτριβείο θα εκδίδει Δελτίο Ποσοτικής Παραλαβής κατά την παραλαβή του προϊόντος.
Τι ισχύει για τις λαϊκές και τις υπαίθριες αγορές
Σημαντικές είναι και οι διευκρινίσεις που αφορούν τη λειτουργία των λαϊκών αγορών και του υπαίθριου εμπορίου. Για κάθε μεταφορά αγροτικών προϊόντων προς λαϊκή αγορά απαιτείται η έκδοση Συγκεντρωτικού Δελτίου Αποστολής. Ωστόσο, μέχρι και τις 11 Οκτωβρίου 2026 το συγκεκριμένο παραστατικό μπορεί να εκδίδεται χειρόγραφα, καθώς η υποχρεωτική ψηφιακή έκδοσή του τίθεται σε ισχύ από τις 12 Οκτωβρίου 2026, με την έναρξη της Β’ Φάσης του συστήματος.
Η εγκύκλιος διευκρινίζει ακόμη ότι, σε περίπτωση επιστροφής αδιάθετων προϊόντων από τη λαϊκή αγορά, αυτά καλύπτονται από το ίδιο Συγκεντρωτικό Δελτίο Αποστολής που χρησιμοποιήθηκε κατά την αναχώρηση του παραγωγού. Με την επιστροφή στις εγκαταστάσεις του παραγωγού εκδίδεται Δελτίο Ποσοτικής Παραλαβής για την καταγραφή των αδιάθετων ποσοτήτων.
Παράλληλα, στις περιπτώσεις όπου ένας παραγωγός συμμετέχει διαδοχικά σε περισσότερες από μία λαϊκές αγορές χωρίς να επιστρέψει ενδιάμεσα στην έδρα του, δεν απαιτείται νέο παραστατικό για κάθε μετακίνηση. Ολόκληρη η διαδρομή καλύπτεται από το αρχικό Συγκεντρωτικό Δελτίο Αποστολής, στο οποίο θα πρέπει να αναγράφονται όλες οι λαϊκές αγορές στις οποίες πρόκειται να συμμετάσχει.
Ανάλογες προβλέψεις ισχύουν και για τους επαγγελματίες πωλητές αγροτικών προϊόντων, οι οποίοι μπορούν να διακινούν τα προϊόντα τους σε περισσότερες υπαίθριες αγορές χρησιμοποιώντας το ψηφιακό παραστατικό αγοράς του προμηθευτή ή του χονδρεμπόρου, εφόσον σε αυτό αναφέρονται τα στοιχεία και οι ημερομηνίες όλων των αγορών. Αντίστοιχα, οι πωλητές βιομηχανικών ή βιοτεχνικών ειδών που διαθέτουν παράλληλα φυσικό κατάστημα απαλλάσσονται από την έκδοση ψηφιακού παραστατικού διακίνησης, υπό την προϋπόθεση ότι τα τιμολόγια αγοράς εκδίδονται ξεχωριστά για τα προϊόντα που προορίζονται για τις υπαίθριες αγορές.
Τι γίνεται σε περίπτωση διακοπής σύνδεσης ή ρεύματος
Τέλος, η ΑΑΔΕ δίνει λύσεις και για τις περιπτώσεις όπου προκύπτουν τεχνικά προβλήματα. Σε περίπτωση διακοπής ρεύματος ή αδυναμίας σύνδεσης στο διαδίκτυο, η διακίνηση των προϊόντων δεν διακόπτεται. Το ψηφιακό παραστατικό εκδίδεται με ειδική ένδειξη που πιστοποιεί την απώλεια διασύνδεσης και διαβιβάζεται στην πλατφόρμα myDATA μόλις αποκατασταθεί η σύνδεση.
Εάν η έκδοση πραγματοποιείται εκτός εγκατάστασης και δεν είναι δυνατή η χρήση της εφαρμογής myDATAapp, παρέχεται η δυνατότητα έκδοσης χειρόγραφου παραστατικού, το οποίο αποστέλλεται ηλεκτρονικά μέσω των εφαρμογών myDATAapp ή timologio αμέσως μετά την αποκατάσταση της σύνδεσης.
Με τις νέες διευκρινίσεις, η ΑΑΔΕ επιχειρεί να απλοποιήσει την εφαρμογή του ψηφιακού δελτίου αποστολής, να περιορίσει τις ασάφειες που είχαν ανακύψει κατά την εφαρμογή του μέτρου και να διευκολύνει τόσο τους αγρότες όσο και τις επιχειρήσεις να συμμορφωθούν με τις νέες ψηφιακές υποχρεώσεις, χωρίς να διαταράσσεται η ομαλή διακίνηση των αγροτικών προϊόντων. Παράλληλα, το νέο πλαίσιο ενισχύει την ψηφιοποίηση των συναλλαγών και την ιχνηλασιμότητα των προϊόντων, αποτελώντας ένα ακόμη βήμα στον εκσυγχρονισμό των φορολογικών διαδικασιών και της αγροτικής αγοράς.